Omdat het ordenen van schijnbaar onsamenhangende en toevallige dingen een liefhebberij van mij is, heb ik mij gestort op de praktische voorstellen die zoal uit de kleilaag afkomstig zijn. De achterliggende ideeën zijn al vaak genoeg door anderen gefileerd. Het gaat mij hier nu om de symptomen van die kwalijke ideeën.
Het eerste en liefste wat een onderwijsvernieuwler doet is: slopen. Eerst iets kapotmaken, desnoods zelfs nog vóór er een alternatief is bedacht. Maar daarna moet er toch heus iets voor in de plaats komen. En zo'n alternatief in de praktijk vorm geven, dat valt vies tegen.
Dan grijpt de vernieuwler in de oude, vertrouwde trukendoos die alle vernieuwlers op zolder hebben staan. Wat treffen we daarin aan?
1) Meer computers! De eerste PC's werden begin jaren tachtig ingevoerd, maar anno 2008, 25 jaar later dus, is 'meer computers' nog steeds een populair voorstel. Misschien neemt het nu de vorm aan van 'meer netwerken', 'meer internet' of 'meer computerborden', maar eigenlijk komt het nog steeds neer op 'meer computers'. Wat er met die dingen gebeurt zal de vernieuwler een zorg zijn, als er maar méér van komen.
2) Studiezalen maken, waarbij het minimum aantal plaatsen zo'n 60 is. Lekker in groepen werken en les krijgen met zijn zestigen! De leerlingen kunnen dan ook alvast wennen aan hoe het is in het hoger onderwijs (zie 'Wennen').
3) Meer Engels! Het wordt overigens bijna altijd 'internationalisering' genoemd. Lessen in het Engels, uitwisselen met Engelstalige scholen, projecten in het Engels. Generaties kinderen hadden voldoende aan 5 of 6 jaar degelijk Engels en leerden de rest in de praktijk wanneer ze het nodig hadden. Maar nu hebben we plotseling de taal Engels ontdekt als iets wat méér is dan alleen een taal die je moet leren: het is een geloofsartikel geworden.
4) Nieuwe vakken! Vernieuwlers zijn verzot op nieuwe vakken. Er zijn twee mogelijkheden: een paar oude vakken door elkaar schudden, elke diepgang eruit halen en het resultaat een naam van de vorm 'ABC ' geven (NLT) óf iets gaan onderwijzen wat zo simpel is dat niemand die goed bij zijn hoofd is het zou willen onderwijzen (veters strikken, documentje in Word maken): Verzorging, Informatica (zie 'meer computers'), 'Onderzoek en Ontwerpen' of iets dergelijks.
5) Meer groepjes! Het is hier nadrukkelijk niet de bedoeling dat die groepjes in stilte de wet van Archimedes bestuderen, nee, er moet en zal overlegd worden! Lawaaiig door de school drentelen op zoek naar knutselmateriaal of medeleerlingen die geïnterviewd moeten worden is ook goed.
6) Vakkenintegratie! zie Nieuwe vakken.
7) Een project rond een actueel thema! Milieu, klimaat, allochtonen; het liefst iets wat al helemaal door de media is afgekloven.
8) Kinderen laten wennen. Proefstuderen, maatschappelijke stage, dagje meelopen, zelf een groep 8 van de basisschool het VO binnenhalen (tussen de repetities voor de musical door, natuurlijk), eersteklassers aan de bovenbouw laten wennen, kleuters aan groep 8 laten wennen.

Wat hebben al deze plannen en activiteiten gemeen? Dat het middel tot doel wordt verheven. Dat het volkomen onduidelijk is wat de leerlingen er van leren, wat ze er aan hebben of wat ze er beter van leren. Dat het klauwen met geld en zeeën van tijd kost. En last but not least, dat het geweldig veel onrust creëert en daarmee een nodeloze belasting vormt voor het onderwijs dat nog wél ergens over gaat.
Het ontstaan van die onrust is geen toevallig bijverschijnsel, maar iets waar men doelbewust op mikt. Om die onrust te bezweren moet er namelijk weer meer niet-onderwijzend personeel worden aangesteld. En dat is, overal en altijd, de geheime agenda van de vernieuwlers.